مرتضى راوندى

477

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

هشت شتر ما آذوقه و ما يحتاج زير ، دوبار براى مدت يك ماه يا اندكى بيشتر فرستاده شد : 250 من آرد ، 150 من برنج ، 37 من روغن ، 80 مرغ ، 19 گوسفند ، 17 بره ، 600 تخم‌مرغ ، 15 من نخود ، 12 من نمك ( زيرا علاوه بر مصرف آشپزخانه ، به مصرف خوراك اسبها و شترها نيز مىرسيد ) ، 3 من ادويهء گوناگون ، يك چارك فلفل ، يك چارك دارچين ، يك سير هل ، ده من ناردانه ( يعنى دانه‌هاى انار خشك شده ، ) 27 من پياز ، 20 من شراب ( براى مصرف نوكرها ) ، 50 عدد شمع قطور و بلند كه هركدام آنها سه ليور وزن دارد ( اين شمعها سرشب و حداقل دو شب مىسوزند ولى پس از يك شب سوختن نيمهء ديگر را در اتاق پذيرايى نمىگذارند ) ، 12 من پيه براى سوزاندن در پيه‌سوزهاى نقره‌اى . پيه‌سوز واقعا چيز خوبى است و حتى شاه آن را مصرف مىكند ، و معمولا پيه‌سوز را با شمعهاى گچى يك در ميان قرار مىدهند . علاوه بر اينها : 5 من كشمش بىهسته ، كه از آن در طبخ پلو استفاده مىشود ، 5 من برگهء زردآلو ، 5 من سركه ، 10 من پنير ، 20 من ماست ( كه در كشور ما وجود ندارد ) 3 من شكر ، 5 تنگ بزرگ گلاب ، 5 من عسل ، هزار عدد پرتقال ، صد من جو براى حيوانات . بعلاوهء صد كيل مزرعه جو در اختيار ما گذاشته شد تا چهارپايان در آن به چرا پردازند . 45 بار هيزم نيز براى مصرف سوخت ، در اختيار ما گذاشته شد . » « 1 » مسكوكات ايران تاورنيه در سفرنامهء خود ، ضمن بحث در پيرامون مسكوكات ايران ، مىنويسد كه در ايران مسكوك طلا ضرب نمىشود ، مگر وقتى كه پادشاهى تازه به تخت سلطنت جلوس كند كه براى تجمل و انعام و بذل و بخشش پول طلا سكه مىكنند . به همين علت ، سكه‌هاى طلا ، گاه ، در ميان مردم و مبلغى در خزانه و نزد صرافها وجود دارد . مردم غالبا سكه‌هاى طلاى خود را نزد صراف مىبرند و با پول رايج عوض مىكنند . در ايران ، هم شمش هم مسكوك و هم ظروف نقره را قبول مىكنند . همين كه مسافرى وارد ايران مىشود ، موظف است كه هرقدر نقره داشته باشد اعلام كند تا اسم شاه در آن مسكوك شود و اگر كسى اعلام نكند و كشف بشود جريمهء گزافى از او دريافت مىدارند . رؤساى ضرابخانهء هر ناحيه‌اى اصرار دارند كه نقرهء مسافرين در شهرى كه محل كار ايشان است سكه شود . تاورنيه مىنويسد كه در ايران چهار نوع مسكوك نقره رواج دارد كه عبارتند از : عباسى ، محمودى ، شاهى ، بيستى . اما بيستى حالا خيلى كم است . مسكوك سياه را غازبكه مىگويند . غازبكهء ساده معادل است با پنج دينه ( دينه پول قديم فرانسه است ) غازبكه مضاعف مساوى است با يازده دينه . . . تمام اين مسكوكات نقرهء مدور هستند باستثناى بيستى كه بيضى شكل است . در مسكوكات نقره ، در يك‌طرف سكه ، اسم پادشاه و در طرف ديگر ، اسم شهر و تاريخ هجرت محمد ( ص ) نقر شده است . در مسكوكات مس ، يك‌طرف ، يك شيرى نقش شده است كه خورشيدى در پشت دارد و طرف ديگر ، اسم شهرى است كه در آنجا سكه زده‌اند . طلا اسم پول معين مخصوصى نيست ؛ مقصود از يك طلا پنج عباسى است . يك تومان هم پول معين نيست ؛ يك تومان مساوى

--> ( 1 ) . سفرنامه پيترو دلاواله ، پيشين . ص 212 - 209 ( به اختصار ) .